Startseite

Übersicht

FG Festungsanlagen

Veranstaltungskalender

Kontakt

Spendenkonto

Mitgliedsantrag

Józef Klemens Piłsudski in der Festung Magdeburg


Józef Klemens Piłsudski ist eine herausragende Persönlichkeit der polnischen und der europäischen Geschichte. Sein Lebensweg führte den Schöpfer des modernen polnischen Staates auch für kurze Zeit nach Magdeburg.

Piłsudski wurde am 5. Dezember 1867 in Zułów bei Vilnius geboren, als eines von zwölf Kindern eines polnischen Adligen. Schon als Student kämpfte er für einen eigenständigen polnischen Staat. Später gründete er militärische Verbände, die im ersten Weltkrieg an der Seite Österreichs gegen Russland kämpften. Doch zunehmend zweifelte er an der Unterstützung der Mittelmächte für sein eigentliches Ziel, einen vollkommen unabhängigen polnischen Staat, und zog sich aus der Führung der Verbände zurück.

Am 22. Juli 1917 wurden Piłsudski und sein Vertrauter und Staabschef Kazimierz Sosnkowski verhaftet und in ein Danziger Gefängnis verbracht. Nach kürzeren Zwischenaufenthalten in Spandau und Wesel kamen sie getrennt nach Magdeburg. Zu drei Jahren Festungshaft verurteilt, wurde Piłsudski im Stubengefängnis der Magdeburger Zitadelle interniert, wegen "geheimer Agitation gegen die deutsche Heeresleitung".

Piłsudski wurden drei einfach möblierte Räume im Obergeschoss des Stubengefängnisses zugeteilt. Das Gebäude umgab ein idyllischer Garten mit Sträuchern, Obstbäumen und Gemüsebeeten, den ein dichter Zaun vom restlichen Zitadellengelände trennte.

Der hochrangige Gefangene wurde zuvorkommend behandelt. Seine Zimmer wurden regelmäßig gereinigt und die Verpflegung, die ihm aus dem Hotel "Magdeburger Hof" geliefert wurde war gut und ausreichend. Täglich standen ihm zudem sechs Flaschen Bier oder eine Flasche Wein zu.

Ein Reglementbuch informierte Piłsudski über die Regeln seiner Gefangenschaft. So war es ihm gestattet, täglich zweimal drei Stunden im Garten zu verweilen, was er auch ausgiebig tat. Er nutzte die Haftzeit außerdem, um seine Lebenserinnerungen aufzuschreiben.

Isolation und Einsamkeit setzten Piłsudskis Gesundheit zu. Eine fiebrige Erkrankung führte zu einem Krankenhausaufenthalt. Er erholte sich nur langsam. Daraufhin wurden seine Haftbedingungen verbessert und auch sein größter Wunsch nach mehr Bewegungsfreiheit erfüllt. Er bekam von nun an täglich Zeitungen und Informationsmaterial und verfolgte auf Karten das Geschehen auf den europäischen Kriegsfeldern.

Vor seinem ersten Spaziergang außerhalb der Zitadelle gab es ein überraschendes Wiedersehen mit dem, ebenfalls in Magdeburg inhaftierten, ehemaligen Kampfgefährten Sosnkowski. Gemeinsam erkundeten sie nun die Magdeburger Sehenswürdigkeiten und Parks. Ein kleines Taschengeld ermöglichte ihnen sogar Cafe´-Besuche. Später bezeichnete Piłsudski seinen Aufenthalt in Magdeburg als "einzigen Urlaub seines Lebens".

Piłsudski und Sosnowski in Begleitung des Oberleutnants der Reserve Schloßmann beim Spaziergang am 1. Oktober 1918

Am 10. November 1918 wurden Piłsudski und Sosnkowski vorzeitig aus der Haft entlassen. Von Berlin aus brachte ein Sonderzug beide nach Warschau, wo sie mit großer Begeisterung empfangen wurden. Piłsudskis Traum von einem eigenständigen polnischen Staat erfüllte sich. Zweimal wurde er sein Staatspräsident.

Am 12. Mai 1935 erlag Piłsudski in Warschau einem Krebsleiden. Sein Leichnam wurde in der Krypta der Wawel-Kathedrale in Krakau beigesetzt, während sein Herz erst ein Jahr später eine Ruhestätte auf dem Rasos-Friedhof seiner Heimatstadt Vilnius fand, seinem Wunsch gemäß.

Das "Piłsudski-Haus" auf dem ehemaligen Gelände der, bereits 1927 abgerissenen, Magdeburger Zitadelle wurde 1937 demontiert, nach Warschau überführt und dort 1938 im Belvedere-Park wieder aufgebaut. Nach 1945 wurde das Haus auf Befehl der kommunistischen Behörden zerstört, um alle Spuren Piłsudskis zu beseitigen.

Demontage des Piłsudski-Hauses in Magdeburg 1937

Schenkungsurkunde

Józef Klemens Piłsudski urodził się 5. grudnia 1867 w Źułowie w pobliźu Wilna w rodzinie polskiego szlachcica .

Juź podczas młodych lat i studiów walczył on o niepodległość polskiego państwa. W późniejszym okresie czasu stworzył on “Polskie Legiony“ , które podczas 1. wojny światowej po stronie Austriacko – Węgierskiej walczyły na przeciw Rosji.

Z upływem czasu miał on wątpliwości z pomocy Mocarstw Środka do zrealizowania swojego właściwego celu do stworzenia całkowicie niezaleźnego polskiego państwa i wycował się z dowództwa Legionów i ze swoich funkcji w Radie Regencyjnej powodując tym „kryzys przysięgowy Legionów“

22.lipca 1917 roku Piłsudski wspólnie ze swoim zaufanym szefem sztabu Kazimierzem Sosnkowskim zostaje zaaresztowany i przywieziony do Gdańskiego więzienia.

Po krótkim pobycie w Spandau i Wesel zostali oni oddzielnie przywiezieni do Magdeburga.

Skazany na trzy lata pobytu w twierdzy Piłsudski zostaje internowany w więzieniu „izbowym“ na terenie Cytadeli Magdeburskiej z powodu „tajemnej agitacji na przeciw niemieckiemu dowództwu sił lądowych“

Piłsudskiemu zostały przydzielone trzy skromnie urządzone izby na wyźszym piętrze więzienia „izbowego“. Budynek był otoczony sielankowym ogrodem z krzakami , drzewami owocowymi i jarzynowymi grządkami i oddzielony przez szczelny źywopłot od pozostałego terenu cytadeli.

więzieniu „izbowym“ na terenie Cytadeli Magdeburskiej

Wysoko oznaczony więzień był bardzo uprzejmnie traktowany. Jego izby były regularnie sprzątane a wyźywienie dostarczane z hotelu“ Magdeburger Hof“ było dobrze przyrządzane i wystarczającej ilości.

Codziennie naleźało mu się sześć butelek piwa i jedna butelka wina.

Ksiąźka regulaminowa informowała Piłsudskiego o zasadach jego niewoli. Naleźały mu się codziennie dwa trzygodzinne pobyty w ogrodzie, z czego on bardzo obficie skorzystał.

Czas więzienny wykorzystał on dodatkowo do spisania swoich doświadczeń źyciowych.

Izolacja i samotność obciąźały Piłsudskiego. Po gorączkowym zachorowaniu i pobycie w szpitalu przychodził on powoli do sił. Z tego powodu ułatwiono warunki więzienne i spełniono jego źyczenie na zwiększony pobyt na zewnątrz.

Codziennie dostarczano jemu gazety i materiały informacyjne i mapy na podstawie których on studiował przebieg na europejskich polach wojny.

Podczas pierwszego spaceru za terenem cytadeli był zaskoczony ponownym spotkaniem z dawnym towarzyszem walki Sosnkowskim, który równieź był więziony w Magdeburgu

Oni wspólnie zapoznawali się z Magdeburskimi parkami i krajobrazem

Skromna ilość kieszonkowego pozwalało im nawet na pobyt w kawiarniach.

Później Piłsudski wspominał swój pobyt w Magdeburgu jako“ jedyny urlop mojego źycia“

Piłsudski wspólnie z Sosnkowskim zostali 10 ( 8 ) listopopada wcześniej zwolnieni z niewoli.

Z Berlina pojechali oni specjalnym pociągiem do Warszawy, gdzie im przygotowano entuzjastyczne powitanie. Marzenie Piłsudskiego o niepodległym polskim państwie spełniło się.

Dwukrotnie został on Prezydentem Państwa.

12. maja 1935 roku uległ Piłsudski chorobie rakowej.

Jego zwłoki zostały pochowane w krypcie w Katedrze Wawelskiej w Krakowie. Zgodnie z jego źyczeniem jego serce jednakźe znalazło dopiero rok później spokój na Cmentarzu- Rosos w jego rodzinnym mieście w Wilnie

„ Dom Piłsudskiego“ na dawnej, od roku 1927 zburzonej Magdeburskiej Cytadeli zostął w roku 1937 rozebrany i przewieziony do Warszawy w roku 1938 i ponownie ustawiony w Parku Belveder.

Dom Piłsudskiego w Parku Belveder Warszawa


Na podstawie rozkazu komunistycznego zarządu dom po roku 1945 został zniszczony zacierając wszystkie ślady po Piłsudskim


Stationen seines politischen Lebens

1867 - am 5. Dezember wurde Piłsudski in Zulów (Litauen) geboren

1885/86 - Medizinstudium in Charkow (Ukraine), sein Kampf für die Eigenstaatlichkeit Polens führt zum Verweis von der Universität

1887-1892 - Verbannung nach Sibirien wegen Teilnahme an der Planung eines Attentats auf den russischen Zaren

1894 - Führer der neu gegründeten illegalen "Sozialistischen Partei Polens" (PPS)

1899 - Verhaftung durch die russische Polizei in Lodz wegen staatsfeindlicher Aktivitäten, Flucht aus der Warschauer Zitadelle

1900/01 - Organisation antirussischer Aktionen, Proteste und Streiks

1904 - Piłsudskis Vorschlag einer polnischen Partisanenfront gegen Russland im Russisch-Japanischen Krieg wird durch die japanische Führung abgelehnt

1905-1910 - Aufstellung von Kampfgruppen zur Durchführung von Sabotageakten

1914-1916 - Kampf im 1. Weltkrieg auf Seiten der Mittelmächte gegen Russland, Führung der 1. Brigade der Polnischen Legion

1916 - Piłsudski fordert nach der Proklamation eines polnisches Königreichs unter Kontrolle Deutschlands und Österreich-Ungarns eine unabhängige polnische Regierung

1917 - die neu gebildete polnische Armee verweigert dem Deutschen Kaiser den Treueeid, daraufhin Verhaftung Piłsudskis und Verurteilung zu drei Jahren Festungshaft in Magdeburg

1918 - vorzeitige Haftentlassung nach Beendigung des Krieges, gefeierte Ankunft in Warschau

1919 - Wahl Piłsudskis vom ersten freien polnischen Parlament zum Staatspräsidenten, Festlegung der deutsch-polnischen Grenze und der neuen Ostgrenze (Curzon-Linie) Polens durch die alliierten Siegermächte des Ersten Weltkriegs

1920-1923 - Piłsudski verfolgt mit wechselnden Koalitionsregierungen und durch den Aufbau starker Streitkräfte einen Föderationsplan für Osteuropa zur Wiederherstellung der historischen Grenzen Polens

1920 - Verleihung des Titels "Marschall von Polen", Krieg gegen die Sowjetunion und die Bolschewisten in der Ukraine

1921 - Abschluss eines Militär- und Wirtschaftsvertrages mit Frankreich, Annahme einer neuen Staatsverfassung durch den polnischen Reichstag, Festlegung einer neuen polnischen Ostgrenze im Frieden von Riga

1922 - Piłsudski kandidiert nicht mehr für das Präsidentenamt, da sich durch die neue Verfassung das politische Gewicht zunehmend vom Präsidenten auf die politischen Parteien verlagert

1926 - die Verschlechterung der außenpolitischen Lage, Mißwirtschaft und Korruption veranlassen ihn zu einen Staatsstreich, gestützt durch die Loyalität der Armee und sein hohes Ansehen in der Bevölkerung folgt die Errichtung einer "moralischen Diktatur" mit autoritärer Prägung

1926-1928 - Piłsudski führt als Ministerpräsident die Regierung

1929 - Unterzeichnung eines Nichtangriffsvertrages durch Polen, Rumänien, Lettland, Estland und die Sowjetunion

1930 - Piłsudski wird erneut Ministerpräsident

1933 - Fortsetzung des außenpolitischen Kurses der Etablierung Polens als politische und militärische Macht, Scheitern seines Versuches, Frankreich für einen Präventivkrieg gegen Hitler-Deutschland zu gewinnen

1934 - Nichtangriffspackt mit Deutschland zur Absicherung Polens

1935 - Józef Piłsudski stirbt am 12. Mai in Warschau


Etapy życia politycznego

1867Piłsudski urodził się w małej miejscowości Zulów (Litwa)

1885/86studia medyczne w Charkowie (Ukraine), jego walka o państwowość w Polsce spowoduje wyrzucenie z uniwersytetu

1887-1892 - zesłany na Syberię za udział w planowaniu zamachu na cara rosyjskiego

1894 - przywódca nowo utworzonej nielegalnej „Polskiej Partii Socjalistycznej” (PPS)

1899 - aresztowany przez rosyjską policję w Łodzi za działalność wywrotową , ucieka z Cytadeli Warszawskiej

1900/01 - organizuje antyrosyjskie akcje, protesty i strajki

1904Piłsudski składa wniosek o utworzenie legionu polskiego na terenie Japonii składającego się z Polaków dezerterujących z armii rosyjskiej, rząd Japonii jednak odrzuca wniosek

1905-1910 - utworyenie grup zadaniowych do wykonywania aktów sabotażu

1914-1916 - walka w I wojnie światowej po stronie państw centralnych przeciwko Rosji, poprowadzenie 1. Brygady Legionów Polskich

1916 - Piłsudski domaga się, po ogłoszeniu proklamacji Królestwa Polskiego pod kontrolą Niemiec i Austro-Węgier, utworzenia niezależnego polskiego rządu

1917 - nowo utworzona armia polska odmówiła posłuszeństwa cesarzowi Niemiec, co było skutkiem aresztowania Piłsudskiego i skazania go na trzy lata więzienia w Magdeburgu

1918 - przedterminowe zwolnienie z więzienia po wojnie, uroczyste powitanie Piłsudskiego w Warszawie

1919wybór Piłsudskiego przez pierwszy wolny Parlament Polski na prezydenta, wyznaczenie granicy polsko-niemieckiej i nowej granicy wschodniej (tzw. linia Curzona) w Polsce przez zwycięskich aliantów

1920-1923 - Piłsudski stara się wraz z rządem koalicyjnym przywróci

historyczne granice Polski przez odbudowę silnego wojska oraz planu dla Europy Wschodniej

1920 - otrzymanie tytułu „Marszałka Polski”, wojny przeciwko Związkowi Radzieckiemu i bolszewikom na Ukrainie

1921 - zakończenie wojskowego i ekonomicznego traktatu z Francją, przyjęcie nowej konstytucji przez Sejm, pokojowe wyznaczenie nowej granicy wschodniej w Rydze

1922 - Piłsudski nie kandyduje już na prezydenta, wskutek ograniczenia wladzy prezydenckiej i przeniesienia jej w coraz większym stopniu na partie polityczne dzięki nowej konstytucji

1926 - pogorszenie się sytuacji międzynarodowej, niegospodarności i korupcji doprowadzają do zamachu stanu przez Piłsudskiego, którego wspiera lojalna mu armia oraz dobra reputacja wśród obywateli państwa; następuje Piłsudski wprowadza systemu autorytarnny, oparty na armii i jego zwolennikach

1926-1928 - Piłsudski kieruje rządem jako premier

1929 - podpisanie traktatu o nieagresji Polski, Rumunii , Łotwy, Estonii i ZSRR

1930 - Piłsudski znowu na stanowisku premiera rządu

1933kontynuacja polityki zagranicznej mającej na celu ustanowienie Polski jako potęgi gospodarczej i militarnej; brak porozumienia z Francą w sprawie prewencyjnego uderzenia na Niemcy

1934pakt o nieagresji z Niemcami w celuu chronienia państwa polskiego

1935 - Józef Piłsudski umiera 12 maja w Warszawie


weitere Infos / dalsze informacje

https://www.porta-polonica.de/de/Atlas-der-Erinnerungsorte/jozef-pilsudski-deutschen-gefaengnissen